الملا فتح الله الكاشاني
147
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
ارواح با اجساد ملاقات كنند يا اهل زمين به آسمان رسند يا خلق اولين و آخرين با هم جمع شوند و يا مخلوق با خالق يا معبودان با عابدان يا مظلومان با ظالمان يا عالمى ملاقات كند با عمل خود بر جميع تقادير مراد روز قيامت است . يَوْمَ هُمْ روزى كه بندگان بارِزُونَ بيرون آينده باشند و برهنه بر وجهى كه هيچ چيز نباشد كه ساتر ايشان باشد چنان كه در حديث آمده كه مكلفان محشور شوند برهنه و تهى پاى و ختنه ناكرده لا يَخْفى پوشيده نشود در آن روز عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ بر خداى از اشخاص و اعمال بندگان با وجود كثرت ايشان شَيْءٌ چيزى يعنى علم او بهر يك رسيده باشد پس بر وفق عمل همه را جزا دهد - آوردهاند كه حق سبحانه و تعالى در آن روز همهء مردمان را در منقل سفيدى كه مانند نقره باشد جمع كند پس اول چيزى كه به آن تكلم كند اين باشد كه ندا كند بهمهء ايشان لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ مر كراست پادشاهى و فرمان روائى امروز چون همهء كفار را در آن روز بوحدانيت او سبحانه علم ضرورى حاصل شده باشد پس در جواب جميع مؤمنان متفق الكلمه شده گويند لِلَّهِ الْواحِدِ مر خدايراست كه يكتاست و بىهمتا در كارگذارى و فرماندهى الْقَهَّارِ شكننده جميع منازعان و مدعيان و پادشاهى - مرويستكه چون نداء لمن الملك اليوم برآيد هيچ كدام را از محشر طاقت جواب دادن نماند پس او سبحانه بذات خود جواب ندا داده كه للّه الواحد القهار و فايدهء اين اخبار اظهار وحدانيت و كمال سلطنت قاهره است و بروايت محمد بن كعب اين ندا ميان دو نفخه باشد هنگامى كه خلق فانى شده باشد و چون هيچ مجيبى نبوده باشد مگر ذات بى زوال او پس خود هم جواب دهد كه للّه الواحد القهار و اين كلام خالى از ضعفى نيست زيرا كه سوق كلام مقتضى آنست كه اين ندا در يوم التلاق باشد و در حين بروز عباد از قبور و اين صحيح نيست بجهة آنكه او سبحانه و تعالى در ابد و ازل به اين كلام ناطق است پس تخصيص پادشاهى به اين روز با آنكه لسان حال در ازل و ابد ناطق است و جهة آنست كه در آن روز هيچكس نباشد كه دعوى پادشاهى كند همچنانكه بحسب ظاهر در اين روزها اين دعوى بىمعنى ميكنند بعد از تقرير اختصاص ملكيت به خود تعداد نتايج آن مىكند و ميگويد كه . الْيَوْمَ تُجْزى امروز پاداش داده شود كُلُّ نَفْسٍ هر كسى بِما كَسَبَتْ به آنچه كسب كرده از اعمال حسنه و افعال سيئه لا ظُلْمَ الْيَوْمَ هيچ ستمى نيست در اينروز نه ثواب كسى كمتر از عمل شايستهء او باشد و نه عقاب شخصى بر زيادهء فعل ناشايسته او و نه كسى را بگناه ديگرى مؤاخذه كنند و نه نيكى را بپاداش بدى دهند إِنَّ اللَّهَ بدرستيكه خداى سَرِيعُ الْحِسابِ